موفقیت سازمان ها در محیط پیچیده امروز نیازمند کسب مزیت رقابتی مبتنی بر دانش است. مزیت های مبتنی بر قابلیت های درون سازمانی به نحوی اثربخش موقعیت رقابتی یک شرکت را تعیین می کنند. یکی از چالش های فراروی رهبران شرکت های دانش بنیان، افزایش بهره وری از طریق تسهیم دانش است. رهبران دانش محور در این شرکت ها با تشویق خلاقیت و نوآوری و ایجاد اعتماد در میان کارکنان فرهنگ سازمانی مناسبی را برای تسهیم دانش به منظور تطبیق با سرعت تحولات محیطی و تحقق اهداف سازمانی خلق می کنند. پژوهش حاضر درصدد بررسی نقش تعدیل کننده فرهنگ دانش بنیان در رابطه ی بین رهبری دانش محور و تسهیم دانش است. نمونه آماری این تحقیق شامل 120 مدیر در 30 شرکت دانش بنیان می باشد. تحلیل آماری داده ها و آزمون فرضیات با روش مدل سازی معادلات ساختاری انجام شدند. یافته های پژوهش نشان دادند سبک رهبری دانش محور بر تسهیم دانش در شرکت های دانش بنیان مورد مطالعه تاثیر معناداری ندارد. یافته ها همچنین نشان می دهند فرهنگ دانش بنیان رابطه ی رهبری دانش محور و تسهیم دانش در این شرکت ها را تعدیل می کند. بر این اساس، فرآیندهای مدیریت دانش از طریق فرهنگ سازمانی دانش بنیان تسهیل شده اند و مدیران شرکت های مورد مطالعه از این نوع فرهنگ به منظور بهبود تسهیم دانش سود می برند. بنابراین، حمایت رهبران شرکت های دانش بنیان از ایجاد و حفظ فرهنگ مثبت و موثر در تسهیم دانش مورد تاکید است. در بخش پایانی، پیشنهادهایی جهت استفاده محققان آتی و مدیران شرکت ها به منظور ارتقاء رفتارهای رهبری دانش محور، قابلیت فرهنگ دانش بنیان و تسهیم دانش بیشتر ارایه شده است.

هدف پژوهش حاضر تعیین رابطه ساختاری مدل بین انگیزش درونی و بیرونی، نگرش به تسهیم دانش، کنترل رفتاری ادراک شده، هنجارهای ذهنی، نیت تسهیم دانش با رفتار تسهیم دانش دبیران هنرستان های دخترانه شهر اصفهان است. روش همبستگی و حجم نمونه 256 نفر براساس جدول تعیین حجم نمونه کرجسی و مورگان (1970) برآورد شده و پرسشنامه ها با روش نمونه گیری تصادفی ساده در بین دبیران توزیع شده است. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه های هنجارهای ذهنی باک و همکاران (2005)، انگیزش درونی و بیرونی کانکانهالی و همکاران (2005) و هیل (1987)، نگرش درباره تسهیم دانش باک و همکاران (2005)، کنترل رفتاری ادراک شده چائو و هو (2001)، نیت تسهیم دانش باک و همکاران (2005) و رفتار تسهیم دانش باک و کیم (2002) استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که مدل با داده های پژوهش از برازش مناسبی برخوردار است. بنابراین می توان نتیجه گرفت انگیزش درونی و بیرونی، نگرش درباره تسهیم دانش، کنترل رفتاری ادراک شده، هنجارهای ذهنی و نیت تسهیم دانش بر افزایش رفتار تسهیم دانش دبیران موثر است.

مقدمه: تسهیم دانش یکی از کلیدی­ترین فرآیندهای مدیریت دانش است که انجام اثربخش آن نقش بسزایی در دستیابی به اهداف مدیریت دانش ایفا می­کند. عوامل بسیاری بر تسهیم دانش کارکنان تأثیر دارند که یکی از مهمترین آن­ها، عامل اعتماد است. اعتماد یکی از اجزای مهم و تأثیرگذار در هر مدلی از تسهیم دانش سازمانی است. بر همین اساس در تحقیق حاضر تلاش شده است با نگرشی جامع و با استفاده از روش فراتحلیل، تحقیقات انجام شده دربارۀ رابطۀ تسهیم دانش و اعتماد سازمانی مورد بررسی قرار گیرد.روش­شناسی: تحقیق حاضر ازنظر هدف، کاربردی است که با استفاده از روش فراتحلیل انجام شد. جامعه آماری تحقیق شامل مطالعات در دسترس در رابطه با اعتماد سازمانی و تسهیم دانش است که در بین سال های 1385 تا 1401 و 2000 تا 2022 در پایگاه­های اطلاعاتی (فارسی و انگلیسی) منتشر شده­اند. تعداد نمونه­ها پس از اعمال ملاک­های ورود و خروج و با استفاده از روش نمونه­گیری هدفمند، به 72 مطالعه رسید. قیاس اندازه اثر، ضرایب همبستگی بود و تحلیل آماری با نرم­افزار جامع فراتحلیل انجام شد.یافته­ها: نتایج فراتحلیل نشان داد اندازه اثر در مدل اثرهای تصادفی برای مؤلفۀ اعتماد نهادی برابر با 468/0، برای مؤلفۀ اعتماد فردی (شناختی، عاطفی) برابر با 428/0 و برای سازۀ اعتماد سازمانی برابر با 446/0 است که طبق معیار کوهن (1988) هر سه اندازه اثر ترکیبی به دست آمده، اندازه اثر متوسط به بالا محسوب می­شود. همچنین بررسی نقش متغیرهای تعدیل­کننده نشان داد رابطۀ اعتماد سازمانی و تسهیم دانش تحت تأثیر متغیر «محل تحقیق» است، به گونه ای که این میزان اثر در تحقیقات انجام شدۀ داخلی (ایران) به میزان 482/0 افزایش یافت.نتیجه­گیری: بر پایۀ اندازه اثرهای به دست آمده می­توان دریافت که بین اعتماد سازمانی و مؤلفه های آن (نهادی و فردی) و تسهیم دانش رابطه وجود دارد. به عبارتی، متغیر اعتماد سازمانی عاملی تأثیرگذار در تسهیم دانش ارزیابی می­شود؛ بنابراین ضروری است مدیران سازمان­ها و شرکت­ها توجه بیشتری به اعتماد کارکنان نمایند.واژه­های کلیدی: تسهیم دانش، اعتماد سازمانی، اعتماد نهادی، اعتماد فردی، فراتحلیل

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

هدف از اجرای این پژوهش تحلیل محتوای مقالات مربوطه در زمینه تسهیم دانش بود. این پژوهش به شیوه تحلیل محتوای کیفی با بهره گیری از تکنیک پژوهش کیفی داده بنیاد انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را مقالات مختلف علمی داخلی و خارجی از سال های 2000 میلادی و 1388 شمسی تاکنون در زمینه تسهیم دانش تشکیل می دادند. بدین منظور پس از تحلیل کسپ تعداد 61 مقاله که به صورت مستقیم موضوع تسهیم دانش را بررسی کرده بودند، وارد فرایند تحلیل شدند. بر مبنای تحلیل محتوای کیفی مقالات و با استفاده از نرم افزار مکس کیو دی ای، کدگذاری مقالات صورت پذیرفت. نهایتا با بررسی های انجام شده 355 کد در این مقالات در رابطه با تسهیم دانش وجود داشته است که منجر به شناسایی 13 متغیر اصلی و 39 مولفه گردیدکه هر یک از این مولفه ها نیز دارای شاخص هایی هستند. نتایج پژوهش نشان داد: مهم ترین عواملی که در مقالات تسهیم دانش به آن اشاره شده است شرایط سازمانی مبتنی بر بستر سازمان و هم چنین انگیزه های بیرونی و درونی افراد جهت تسهیم دانش می باشد. سرانجام بر اساس نظریه داده بنیاد، متغیرهای شناسایی شده در شش دسته کلی طبقه بندی و مدل نهایی ارایه گردید که تامین کننده جریان فی مابین مولفه ها برای تسهیم دانش در سازمان است.

هدف این مقاله، طراحی یک ابزار جامع، دقیق و قابل اعتماد برای سنجش رفتار تسهیم دانش کارکنان است. برای این منظور پس از بررسی متمرکز متون مرتبط، شاخص هایی برای سنجش رفتار تسهیم دانش در سازمان ها استخراج شد. تجزیه وتحلیل داده ها در دو مرحله صورت گرفت؛ از تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) برای شناسایی ابعاد و طبقه بندی شاخص ها استفاده شد و درنهایت برای بررسی روایی مدل اندازه گیری، تحلیل عاملی تأییدی (CFA) مورد استفاده قرار گرفت. این آزمون ها با استفاده از داده های جمع آوری شده از کارکنان شرکت های دانش بنیان مستقر در پارک علم و فناوری خراسان انجام شده است. نتیجه تجزیه وتحلیل ها با استفاده از نرم افزارهای آماری SPSS و AMO، یک ابزار اندازه گیری جامع و قابل اعتماد برای سنجش رفتار تسهیم دانش با 22 شاخص و 7 مؤلفه شد. از این ابزار پیشنهادی برای نظام ارزیابی و گزارش دهی عملکرد و همچنین نظام جبران خدمات در سازمان های مختلف می توان استفاده کرد.

اهمیت حیاتی دانش، در محیط پیچیده و متغیر امروزی به عنوان منبعی در جهت بازسازی راهبردی یک سازمان بر کسی پوشیده نیست. دانش سازمان ها را قادر می سازد دانایی را سریع تر و موثرتر از گذشته کسب نموده و به کار بندند، لذا مبنایی برای حفظ مزیت رقابتی پایدار فراهم می آورد. عصر حاضر، عصر تحولات و تغییرات شگرف در فناوری است. عصری که ساختار فکری آن آکنده از عمق بخشیدن به اطلاعات و توجه به مشارکت نیروی انسانی خلاق و دانش گرا به جای نیروی انسانی عملکردی است. از این رو، مدیریت هوشیار بر آن است تا هرچه بیشتر و بهتر در جهت استفاده از ابزاری به نام دانش برای رویارویی و مقابله با عوامل عدم اطمینان، حفظ موقعیت، ایجاد خلاقیت و نوآوری جهت گسترش عرصه رقابتی خود برآید. مطالعات مختلفی نشان داده اند که سطوح تعهدی که کارکنان نسبت به سازمانشان دارند، با نگرش ها و رفتارهای مخالف آن ها از جمله تسهیم دانش ارتباط دارد. در این مقاله سعی شده است تا ارتباط بین تعهد سازمانی کارکنان و تسهیم دانش مورد بررسی قرار گیرد. نتیجه این مقاله نشان داد که سطوح بالای تعهد سازمانی با نگرش های مثبت کارکنان به تسهیم دانش مرتبط است. کارکنانی که تعهد بیشتری به سازمان خود دارند مشارکت بیشتر و فعال تری در فعالیت های تسهیم دانش انجام می دهند.

امروزه فرهنگ سازمانی به عنوان یک زیرساخت، نقش بسیار کلیدی در پیاده سازی مدیریت دانش در هر سازمان دارد. تحقیق حاضر برای بررسی تاثیر توانمندسازی بر تسهیم دانش بین کارکنان با درنظرگرفتن نقش فرهنگ سازمانی مشارکتی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران انجام گرفته است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش پژوهش توصیفی- همبستگی است. جامعه آماری پژوهش حاضر کارکنان اداری دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات به تعداد 700 نفر بود و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 248 نفر در نظر گرفته شد. روش نمونه گیری تصادفی ساده بود. برای گردآوری داده ها پرسشنامه به کار گرفته شد که پایایی آن با محاسبه آلفای کرونباخ و شاخص CR و روایی آن با روش های روایی محتوا، روایی همگرا و واگرا تایید شد. تجزیه وتحلیل داده ها با روش مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد روش حداقل مربعات جزئی و نرم افزار3.2.6 SmartPLS انجام گرفت. نتایج نشان داد توانمندسازی کارکنان بر فرهنگ سازمانی مشارکتی (با ضریب 0.52) تاثیر مثبت و معنادار دارد.همچنین، فرهنگ سازمانی مشارکتی بر تسهیم دانش کارکنان (با ضریب 0.92)، و توانمندسازی کارکنان بر تسهیم دانش (با ضریب 0.64) تاثیر معنادار می گذارند.به عبارت دیگر، موفقیت سازمان در اجرای هر استراتژی از جمله تسهیم دانش تا حد زیادی به توانمندسازی کارکنان بستگی دارد. در نهایت، اثرگذاری فرهنگ سازمانی مشارکتی بر تسهیم دانش در یک سطح و از طرفی تعداد افراد کارکنان دانشکده ها در سطح سازمانی بررسی شد. تاثیر کمی تعداد کارکنان بر افزایش تسهیم دانش با مدل سازی چندسطحی و نرم افزار HLM تایید شد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.